Tác giả: Hoa Nam Energy

Nghị Định 243/2026/NĐ-CP được sửa đổi ngày 26/06/2026, Chính phủ ban hành, bổ sung các quy định tại Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý nhất là việc nâng tỷ lệ mua bán sản lượng điện dư từ điện mặt trời mái nhà từ 20% lên tối đa 50% (thậm chí cao hơn tùy giai đoạn), mở ra bước ngoặt lớn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo.

1. Định Nghĩa Mới Về Điện Mặt Trời Mái Nhà Theo Nghị Định 243/2026/NĐ-CP

Theo nội dung tại Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, điện mặt trời mái nhà được định nghĩa chính xác như sau:

  • Là nguồn điện sản xuất từ các tấm quang điện theo nguyên lý biến đổi trực tiếp từ quang năng thành điện năng.

  • Được lắp đặt trên mái của các công trình xây dựng là nhà ở hoặc công trình có kết cấu dạng nhà.

  • Được kết nối trực tiếp với thiết bị điện nhằm phục vụ cho hoạt động phát điện.

2. Đối Tượng Được Bán Sản Lượng Điện Dư Mới Nhất

Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Điều 14 Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, quy định rõ 5 nhóm đối tượng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được phép bán sản lượng điện dư:

  1. Hộ gia đình: Sử dụng nhà ở riêng lẻ.

  2. Đấu nối hạ áp: Nguồn điện tự sản, tự tiêu đấu nối vào hệ thống điện quốc gia ở cấp điện áp hạ áp.

  3. Khu vực đặc thù: Hệ thống lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo đã có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia.

  4. Tài sản công: Các công trình là tài sản công (việc mua bán phải tuân thủ Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và chức năng của Bên bán).

  5. Dự án trong quy hoạch: Các hệ thống khác đấu nối lưới điện quốc gia thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch điện lực, kế hoạch thực hiện quy hoạch hoặc phương án phát triển mạng lưới cấp điện quy hoạch tỉnh.

3. Quy Định Tỷ Lệ Mua Bán Sản Lượng Điện Dư

Sản lượng điện dư bao gồm điện phát ra từ hệ thống quang điện và sản lượng điện xả từ hệ thống lưu trữ điện (BESS) tích trữ từ nguồn điện mặt trời mái nhà. Điểm đo đếm sản lượng điện dư được xác định tại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter).

Cơ chế mua bán điện dư cụ thể như sau:

Nâng tỷ lệ mua bán điện dư lên tối đa 50%

  • Hai bên thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư nhưng không vượt quá 50% tổng sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ.

  • (So với quy định cũ tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP, mức trần này trước đây chỉ dừng lại ở mức 20%).

Cơ chế linh hoạt: Được phép bán vượt mức 50% đến hết năm 2030

  • Từ ngày Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ mua bán điện dư cao hơn 50%.
  • Điều kiện áp dụng: Lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, đáp ứng điều kiện vận hành an toàn hệ thống điện và phương thức vận hành theo quy định.

Ưu đãi đặc thù cho miền núi, biên giới, hải đảo

  • Đối với các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện quốc gia: Không giới hạn sản lượng điện dư được mua bán. Bên mua sẽ thanh toán toàn bộ lượng điện phát lên lưới đo được qua công tơ.

  • Khi khu vực này được chính thức đấu nối lưới điện quốc gia, tỷ lệ mua bán điện dư sẽ chuyển sang áp dụng theo quy định chung (mức 50% hoặc thỏa thuận linh hoạt).

Kết luận

Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/06/2026 đã tháo gỡ nhiều “nút thắt” về cơ chế tài chính cho các dự án điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Việc nâng hạn mức bán điện dư lên 50% (thậm chí không giới hạn tỷ lệ trong giai đoạn chuyển tiếp đến hết 2030) sẽ là động lực lớn thúc đẩy xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Liên hệ